بلاگ

بەرگرییەکەی حشەرەکان لە کشتوکاڵەکانی زەوی یەکێکە لە گرنگترین کێشەکان بۆ کشتوکاڵوانان. ئەمڕۆ زۆر قورسە کە حشەرەکان بە هەڵمەتی کیمیایی لە ناو بردرێن، چونکە ئەمەڕۆ بەردەوام نابنەوە بەرامبەر بە شیمیاییەکان. لە راستیدا، ئەمە دەبێتە هۆی کەمبوونەوەی بەرھەمە کشتوکاڵییەکان، کە ئەنجامەکەی کەمبوونەوەی خۆراکە. کشتوکاڵوانان ڕێگەی جیاوازەکانیان بۆ چارەسەرکردنی ئەم کێشەیە دۆزیوەتەوە. سەرەکیترین ڕێگەکەیان بەکارهێنانی تەکنیکە باشەکانە کە حشەرەکان ناتوانن بەرگرییان بۆ دروست بکەن. ئەم ڕێگانە بریتین لەو ڕێگانەی کە کشتوکاڵەکانیان پاراستن و ئەنجامەکەیش ئەوەیە کە کشتوکاڵوانان بەرھەمێکی باش دەبەن. یەکێک لە ئەنجومەنە گەورە و سەرنجڕاکێشەکان کە لەم بوارەدا ڕۆڵێکی گرنگ دەبینێت، CIE Chemicalە. وەک نمونە، ئەوان کشتوکاڵوانان دەستکارییەکانی پێویست دەدەن کە ئەوان بتوانن بەرگرییەکەی حشەرەکان بەسەر خۆیاندا بەسەر بخەن.

ئەو پەروەردنە چیە کە لە تاقیکردنەوەی کشتوکاڵییەکان لەسەر ڕەگەزەکانی بەرگریبووی حشەرەکان دەربارەیە؟  

کشتوکاڵvan پێویستە چەندین لە باشترین ڕێگەکان بەکاربێنن تا بەرگرییەکەی کرۆمەتەکان لە کشتوکاڵدا بەڕێوببرێن. یەکێک لە ڕێگە باشەکان بریتییە لە بەکارهێنانی دوو یان زیاتر لە گۆڕینی کشتوکاڵەکان. ئەمەش بە مانای ئەوەیە کە جۆرەکانی جیاوازی کشتوکاڵ لە هەمان قەرەباڵغدا سەرەتا لە هەر ساڵێکدا دەکرێت. کاتێک کشتوکاڵvan بەم شێوەیە بەرەوپێش دەچن، ئەمە بۆ کرۆمەتەکان جیاوازە. ئەوان سەرەتا ناتوانن خۆیان لەسەر ڕووەکە تازەکانەوە بەکاربێنن کە پێشتر نەبینرابوون. یەکێک لە ڕێگەکان بریتییە لە بەکارهێنانی بەڕێوبەری تەواوی کرۆمەتەکان (IPM). ئەمەش کۆمەڵێک لە ڕێگە جیاوازە. وەک نمونە، ئەگەر قەرەباڵغەکانی کشتوکاڵvan پڕ بێن لە پێشبڕکێکەرە سروشتییەکانی کرۆمەتەکان، وەکوو سەرەکانی سوور. جۆرەکانی کشتوکاڵی بەرگریکەریش دەکرێت لەلایەن ئەگرۆنۆمیستەکانەوە بەکاربێنرێن. ئەم ڕووەکانەش ئەوانەن کە لە سەرەتاوە بۆ بەرگریکردن لەسەر کرۆمەتەکان دیزاین کراون، کە ئەمەش بەکارهێنانی دەرمانەکانی کرۆمەتەکان کەم دەکاتەوە.

ئەمەش کلیلێکی ترە بۆ بەکارهێنانی شیمیاییەکان بە شێوەیەکی باش. پێویستە کەشاوزەران بەکارهێنانی ھەمان شیمیایی بەردەوام نەکەن. بەجەخت، ئەوان شیمیاییەکان دەکۆڵنەوە و لەگەڵ بەشێکی تری مەزراکان دەفرۆشن. ئەمە یارمەتیدەر دەبێت لە پاراستنی سەرەڕای ئەوەی تەنها ھەڵمەتەکان بەرامبەر یەک شیمیایی بەرگەری بکەن. کاتی بەکارهێنانیش ھەمیشە گرنگە. شیمیاییەکان کاریگەرتر دەبن کاتێک لە کاتی گونجاودا بەکار دەھێنرێن. لە کۆتا ڕۆڵداش، کشاوزەران پێویستە ڕۆژانە ڕەچەڵەکەکانیان بپشکنن. ڕۆڵیان لە دۆزینەوەی زووی خاڵەکانی کێشەکە یارمەتیدەر دەبێت تا پێش ئەوەی کێشەکە بە تەواوی کۆنتڕۆڵنەکراو بێت، بە پشکنینەکانیان بەرگەری لەو کێشانە بکەن. CIE Chemical سازنده cIE Chemical چارەسەری ھەموو ئەم ڕێسا و ڕۆشەیانەیە بۆ یارمەتیدانی کشاوزەران لە ڕێگەیەکی باشتر بۆ پاراستنی فرۆشەکانیان.

لە کوێ دەتوانم پێشکەشەکانی بەکۆمەڵی I-Rm بەدەست بھێنم  

هەلەکانی فرۆشتنی بەپێڕەوی گشتی بۆ کۆنتڕۆڵکردنی بەرگرییەکانی مەکۆکەکان ناھەستەرەن. کشتوکاڵچییەکان دەتوانن بەرھەمھێنەرەکانی تایبەت بە بەرھەمە کشتوکاڵییەکان بدۆزنەوە. ھەندێک لەم بەرھەمھێنەرە کیمیاوییە سەرچاوەی نەفتینەکان، کیمیاوییە ئۆرگانییەکان یان شەپۆلەکان و چارەسەرەکانی تریان ھەیە. CIE Chemical یەکێکە لە باشترین هەلەکان کە کشتوکاڵچییەکان دەتوانن ھەڵبژێرن. ئەوان کۆمەڵەیەک بەرھەم پێشکەش دەکەن تا کشتوکاڵچییەکان بتوانن بەرگرییەکانی مەکۆکەکان کۆنتڕۆڵ بکەن.

کشتوکاڵچییەکان دەتوانن بەشداری نیشتمانییەکانی کشتوکاڵیش ببن. ئەم نیشتمانییانە زۆر باشە بۆ بەدەستھێنانی بەرھەمە نوێیەکان و ڕێگەکانی نوێ. لە ماوەی نیشتمانییەکەدا، کشتوکاڵچییەکان دەچنە سەرکەوتنی کۆمپانیاکانی جیاواز وەک CIE Chemical و دەزانن چیان ھەیە. ماددەکانی ئۆنڵاینیش یارمەتیدەر دەبن. وێبگەرەکانی کشتوکاڵ ھەندێک جار لیستی بەرھەمھێنەرەکان و بەرھەمەکان دەربارەیان دەکەن. کشتوکاڵچییەکانی تر کۆمەڵەیەکی ھاوبەشی دروست دەکەن کە یارمەتیدەریان دەبێت تا بە میژارێکی گەورە بەرھەم بکڕن و بەم شێوەیە خەرجییەکان کەم بکەن.

دەرئەنجام، پێویستە لەگەل کشتوکاڵوانەکانی تر بەحث بکەیت تا رێگەی چارەسەر بدۆزیتەوە. ئەوان دەتوانن ئەو شتانەی کە بۆیان کاریگەر بوون بەش بکەن و پێشنیاری بەرھەمھێنەران بکەن. وتراوە کە پێویستە تۆ تۆڕێکی ھەمکاری لەسەر جەھەتی بەرھەمھێنانی کشتوکاڵ دروست بکەیت. کارلێک لەگەل کشتوکاڵوانەکانی تر وەکوو ڕێگەیەکی باشتر دەبێت بۆ دۆزینەوەی کاریگەرترین ڕێگەکانی چارەسەرکردن و سەرکەوتن لەسەر بەرگرییەکانی مەکۆکەکان لەسەر فرۆشەکانت.

باشترین تاکتیکەکانی کۆنتڕۆڵکردنی ئاژەڵە دەرمانەکان بۆ پیشەگەرەکان چین؟  

ھەروەھا ڕێگەیەک ھەیە کە کشتوکاڵوانە پیشەگەرەکان دەتوانن بەھەر جۆرە مەکۆکێکی بەرھەمھێنەر بەکاربھێنن کە دەبێتە ھۆی زیان بە فرۆشەکانیان. پاشکەوتکردنی دەرمانە کیمیایییەکانی مەکۆکەکان یەکێکە لە زۆرترین تەکنیکەکانی بڵاوبووە. ئەمە شلەکانی شەپۆلەکانن کە دەتوانن مردنی ئەو حشایانە ببەخشێنن کە خەتەرلیانە. بەڵام کشتوکالکەرەکان پێویستە ئەم شلەکانە بە ئاگامەندی بەکاربهێنن. دەبێت ڕێنماییەکان بە باشی پابەندبکرێن، چونکە ئەگەر نەبێن، کاراییان نیە و دەتوانن زیانی بە حشایانی باش یان ژینگە بگەیەنن. ڕێگای تر بەکارهێنانی کۆنتڕۆڵی بایۆلۆجییە. ئەمە ڕادەگرێتەوە بە ڕێگەی دانانی دوژمنە سروشتییەکانی تەندروستەکان، وەکوو مەشکەکەکان یان هەندێک جۆری زەبزەب کە لەسەر حشایانی خەتەرلی دەخۆن. ئەم سیستەمە دەگرێتەوە کە ژمارەی جۆرە جیاوازەکانی حشایان لە سەرەوە بەردەوام بن. زیاتر لە ئەوەش، کەسە کارەباشەکان خوازیان هەیە کە جۆرە جیاوازەکانی فشارەکان بە ھەمان کاتدا لە ڕێگەی گۆڕینی ڕیزبەندییەوە کشتوکال بکەن. ئەمەش وای لە تەندروستەکان دەکات کە گومان ببن و ناتوانن لە شوێنێکدا ماوە.

CIE Chemical her wekî hilberên ji bo rakirina pestîdan pêşkêşî dike. Ev însektîsîdên biyolojîk in ku bi taybetî li ser însektan tên bikar anîn û ji bo jîngehê û riwekan bêzar in. Çîrokvan hewce ye ku li ser pestîsîd û pratîkên birêvebirinê yên pestîsîdên xwe rojane bin. Perwerdehî girîng e! Ew dikare bi beşdarîbûna karûçîrok û xwendina lêkolînên nû-îro yên li ser vê mijarê were piştgirî kirin da ku çalakiyên herî thích li ser zeviyên xwe hilbijêrin. Çalakiyên kulturî, biyokîmyewî û yekbûyî çîrokvanên profesyonel ên ku li dijî însektanên ku jiyanê wan dixerînin desthilatê xwe li ser wan bixin.

Birêvebirina Yekbûyî ya Pestîdan li Ser Zeviyên Mezraî Çi ye Birêvebirina Yekbûyî ya Pestîdan?  

IPM لەبەر ئەوەی ڕێگایەکی زیرەکانەی کۆنتڕۆڵکردنی پشیلەکانە بۆ کشتوکاڵوانانی پیشەگەر. ئەمە هەموو ئەوەیە؛ چەندین ڕێگای کۆنتڕۆڵکردنی پشیلەکان بە شێوەیەکی دۆستداری ژینگە. پشکنینی زەوییەکانی زۆربەی کاریگەرەکان یەکەم قۆناغی IPMە. ئەمە بە پشکنینی ڕووەکەکان دەکرێت تا بزانرێت کە ئایا پشیلەکان هەن یان نا. کشتوکاڵوانان دەتوانن کێشەکان لە سەرەتاوە دەستنیشان بکەن و پێش ئەوەی گەورە ببن، چارەسەریان بکەن. کاتێک ئەمە دەزانرێت، ئەوا خەڵک دەتوانن بە باشترین شێوە مەرجەکانی کۆنتڕۆڵکردنی پشیلەکانی لەبەرچاو بێنن.

بەکارهێنانی بەرهەمەکانی کۆمپانیای CIE Chemical دەتوانێت بەشێک بێت لەم پڕۆگرامە. ئەمەش دەتوانرێت بەکاربهێنرێت کاتێک گیانلەبەرەکان زۆر بن. بەڵام IPM تەنها سەبارەت بە کیمیا نییە. هەروەها سەبارەتە بە شێوازەکانی تری کۆنتڕۆڵکردنی گیانلەبەرەکانە، وەکوو بوونی ڕەچەڵەکی ڕوەکەکان کە بەرامبەر گیانلەبەرەکان بەهێزترن. هەندێک ڕوەک هەن کە بەهێزترن لە بەرامبەر کورسەکان و تۆ دەتوانیت لە بەکارهێنانی چارەسەرەکان بپارێزیت. ئەوەش ڕاستە کە فێربوونی کارمەندانی کۆمەڵگەی ڕوەکداریش بەشێکە لە IPM. کاتێک هەموو کۆمەڵگەکە زانیاری لەسەر ئەم ستراتیجییە و شێوازی ناسینی گیانلەبەرەکانە هەیە، ئەوا دەتوانن یەکەوە بەرەو پاراستنی ڕوەکەکانی سەلامەت بکەن.

IPM ڕێگە بە کشتوکاڵvan دەدات تا خەرجییەکان کەم بکەن و زەوییەکەش زیانی لێبێنن بە کۆمەڵێک ڕێگە. ئەمەش ڕەفتاری باشتری بەرھەمەکان، خاکەکە و تەنانەت ئەو جۆرە پاشەکانەش دەبەخشد کە یارمەتیدەری هاوسەنگبوونی سیستەمی ئەکۆلۆجیین. لە ماوەیەکی درێژدا، IPM ڕەفتاری باشتری بەرھەمەکان و بەرھەمی زیاتر دەبەخشد. بۆیە کشتوکاڵvanە پڕۆفەسیۆنەلەکان دەتوانن ئەم ڕێگەیە بەکاربێنن تا زەوییەکانیان پارێزگاری لێبکەن و بەردەوامی بەرھەمەکانیان پاراستن.

پەیوەستبوونی پاشەکان بە دەرمانەکان  -ڕاهێنەرێکی کورت لەسەر ئەوەی چۆن پڕۆفەسیۆنەلەکان پێشەنگ دەبن

لە ماوەیەکی درێژدا، دەرمانەکانی پاشەکان دەتوانن بوونە ھۆی پەیوەستبوونی پاشەکان، کە ئەمەش وا لە کشتوکاڵvanە پڕۆفەسیۆنەلەکان دەکات کە کۆنتڕۆڵکردنیان قورستر بێت. بۆ شکاندنی ئەم کێشەیە، کشتوکاڵvanەکان دەبێت بە ھۆشیار و پێشکەوتوو بن. ئەمەش بە گۆڕینی جۆری دەرمانەکانی پاشەکان دەکرێت. ئێستا دەتوانن یەک دەرمان بەکاربێنن و دواتر بەرۆنەوە بۆ دەرمانێکی تر، لە جیاتی بەکارهێنانی یەک دەرمان بەردەوام. ئەمە ڕێگە دەدات تا ھەلی پەیوەستبوونی پاشەکان کەم بکاتەوە، چونکە پاشەکان لە ڕووبەڕووی کیمیایەکانی تر دەبن.

Gelekî zêdetir, çandinvanên pîşeyî hewceyên ku bixebitin li ser teknîkên nû, rûpelên nû û dîtinên nû yên li ser kontrolkirina pestîdan. Ev tê wateya xwendina gotaran, bûna konferansan û şaristana perwerdehiyê. Kompanîyên wek CIE Chemical jî agahdariya li ser cureyên nû yên çareseriyên pestîdan û produktên herî nû peyda dikin, da ku çandinvanên serbixwe bihêlin ku li ser zemînê bin. Girîngtarîn gavê ya din ew e ku xwîn û riwekan bi xurtî û salihî were parastin. Riwekên xurt û salih dikarin bi awayekî natîvî pestîdan bigirin.

Çandinvan dikarin hejmarê insectên faydelî yên ku bi destûrê li ser pestîdan dibin jî zêde bikin. Mînakî, insectên wekî kozîkên sor hene, ku li ser cureyên din ên insectan dibin, eger hûn gulên ku kozîkên sor dibin li bazirgankî xwe bişînin. Dema insectên baş bi xurtî û salihî dibin, çandinvan hewceyên bikaranîna çareseriyên kîmyayî nebin.

پاراستن لە بەرەوپێشچوونی کەڵەپوورەکان پێویستی بە تێکەڵەیەکی ڕێگەبەری باش، خوێندنی جیاواز و ئامادەبوون بۆ گۆڕان هەیە. ئەگەر کەشتوکاڵوانە تجارییەکان تێکەڵەیەکی ڕێگەبەری بەکاربهێنن و بەردەوام بناسنەوە، دەتوانن خەمڵێنەرەکانی کەڵەپوورەکان لە سەرحدێکی گونجاو دابژێنن و هەروەها دڵنیا بن کە کەشتییەکان بەردەوام سەلامەت بن. ئەمە کارێکی داهێنەرە کە بەتایبەتی لە سەرکەوتنی کشتوکاڵ لە سەدەی ئێستادا زۆر گرنگە.